سونامی طلاق / اعتماد - تغییر برای برابری

پذيرش سايت > سایت نوشته ها > سونامی طلاق / اعتماد

اعتماد/عباس عبدی: اگر به آمار طلاق در كشور نگاهي بيندازيم، متوجه مي شويم كه بايد منتظر ظهور پديده يي مشابه سونامي طلاق باشيم. در سال 1353، به ازاي هر 10 ازدواجي كه در كشور انجام مي شد، يك طلاق نيز رخ مي داد. اين رقم با فراز و فرودهايي طي سه دهه يعني تا سال 1383 تقريبا ثابت مانده بود و از آنجا كه در اين فاصله شاخص شهرنشيني رشد زيادي داشته است، مي توان گفت وضعيت طلاق در سال 1383 نسبت به سه دهه پيش از آن بهبود هم يافته بود. زيرا در سال 1353، در مناطق شهري به ازاي هر 7/6 ازدواج يك طلاق بود ولي در سال 1383، برابر هر 5/8 ازدواج يك طلاق وجود داشت كه نشان دهنده بهبود اين شاخص است، ولي اوضاع از سال 84 به بعد تغيير كرده است و در سال 1389 به ازاي هر 5/6 ازدواج يك طلاق وجود داشته و در تهران به ازاي هر 3/3 ازدواج يك طلاق را شاهد بوده ايم. يعني در تهران از هر سه ازدواج يك مورد به طلاق منجر شده است. آغاز اين پديده سونامي گونه از تهران است و تا چند سال ديگر مناطق شهري و سپس مناطق روستايي كشور را در بر خواهد گرفت، مثل سنگي كه در نقطه يي داخل آب بيفتد و موج آن به اطراف آن نقطه حركت خواهد كرد. مشابه اين پديده هم قبلاديده شده است، كاهش زادوولد و كم شدن رشد جمعيت ابتدا از تهران آغاز شد و با يك فاصله چندساله در كليه نقاط كشور نيز ديده شد. اين مساله ناشي از تحولات اجتماعي و اقتصادي و توسعه است كه به طور طبيعي ابتدا در تهران رخ مي دهد. حال اين پرسش ممكن است مطرح شود كه چه بايد كرد؟ آيا مي توان جلوي افزايش طلاق را گرفت؟ و اگر مي توان چگونه؟ و اگر نتوان چنين كاري را كرد، آيا بايد دست روي دست گذاشت؟

به نظر مي رسد روند رشد تعداد طلاق را نمي توان متوقف كرد، و گمان مي كنم تا چند سال بعد در تهران از هر دو ازدواج يكي به طلاق منجر خواهد شد. اين روند ناشي از تغييراتي است كه در ذهنيت زن و مرد نسبت به خود و نسبت به زندگي شكل مي گيرد و اين تغييرات نيز ناشي از تحولات اقتصادي و اجتماعي است و جامعه را از پذيرش آن گريزي نيست. ولي شايد برخي معتقد باشند كه از طريق وضع قوانين سفت و سخت مي توان رخ دادن طلاق را كم كرد. اين بدترين سياستي است كه مي توان انجام داد و در گذشته هم تجربه شده است. اين كار مثل اين است كه جلوي خروج بخار از ديگ زودپز گرفته شود در حالي كه همچنان روي اجاق گاز روشن قرار دارد. روشن است كه پس از مدتي منفجر خواهد شد. البته كارهايي كه مي توان انجام داد، ارائه خدمات مشاوره يي و آموزشي به جوانان براي رسيدن به يك ازدواج پايدارتر است كه متاسفانه در اين زمينه فقير هستيم. ولي مساله مهم انجام اقداماتي است كه عوارض منفي طلاق را به حداقل برساند.

فقدان خدمات حمايتي و مشاوره يي براي زوج هاي طلاق گرفته و به ويژه براي زنان مطلقه و نيز قرباني شدن وضعيت آينده كودكان، و خسارت هاي روحي و رواني و عاطفي كه به آنان وارد مي شود، از مهم ترين عوارض اين سونامي است. آمار مراجع رسمي نشان مي دهد كه بيشترين طلاق ها مربوط به زنان 20 تا 24 ساله است و هنگامي كه اين تعداد زنان در اين سن و سال مطلقه شوند، خواه ناخواه عوارض آن دامنگير ساير خانواده ها نيز خواهد شد و چه بسا به تشديد بحران طلاق منجر شود. آنچه كه آينده وضعيت طلاق را براي جامعه ما تبديل به سونامي خطرناكي مي كند، نحوه مواجهه ما با آن است. افزايش طلاق در همه جوامع رو به توسعه ديده شده و يك واقعيت اجتماعي است، و گريز چنداني از آن نيست، ولي آن جوامع با پذيرش اين واقعيت سعي كرده اند از طريق مطالعات لازم، علل و عوامل موثر بر وقوع و نيز مشكلات بعدي آن را شناسايي كرده و با برنامه ريزي هاي مناسب ابعاد خسارت آن را كنترل كنند. ولي اگر قرار باشد كه در جامعه ما، كماكان اين پديده را چنان زشت و مذموم بدانيم كه حاضر به پذيرش واقعيت آن نشويم، و برنامه يي براي تعديل تبعات منفي آن طراحي و اجرا نكنيم، دراين صورت فقط خودمان را گول زده و فريب داده ايم. و هنگامي متوجه اين فريب خوردگي خودخواسته مي شويم كه امواج اين سونامي بخش مهمي از زندگي اجتماعي ما را در معرض تباهي قرار داده است.

آنچه كه بايد در اين زمينه انجام داد شامل سه مرحله است: مرحله پيش از ازدواج، مرحله زندگي مشترك و مرحله پس از طلاق. از آنجا كه ارزش ها و نگرش هاي جوانان به ويژه دختران درباره خود و زندگي تغييرات ژرفي يافته است، بايد پسران را نسبت به اين تحولات آشنا كرد تا سبب شكل گيري انتظارات معقول طرفين از زندگي مشترك باشيم. شكاف ميان نگاه و رفتار سنتي و مدرن در درون تك تك افراد و زوجين وجود دارد و حل كردن اين شكاف نيازمند آموزش هاي وسيع و مشاوره هاي كارآمد است. ولي مهم ترين مشكل در مرحله زندگي مشترك است، هنگامي كه آن شكاف ها و انتظارات نامعقول طرفين از يكديگر، خود را در صحنه عمل و زندگي نشان مي دهد. و از آنجا كه دختران و پسران ازدواج كرده از هر حيث مستقل از بزرگ ترها رفتار مي كنند، نيازمند مشاوره هاي اجتماعي هستند تا به صورت عاقلانه بر اين اختلافات غلبه كنند، ولي فقدان فرهنگ رجوع به مشاوره و نيز هزينه هاي نسبتا زياد اين مشاوره ها موجب مي شود كه دختران و پسران جوان و كم اطلاع راسا به حل مشكلات ناشي از شكاف ها و اختلافات پيش گفته ميان خود اقدام كنند و اين اقدامات فردي معمولانه تنها موجب حل مشكلات نمي شود، بلكه زخم هاي ناشي از اختلافات را عميق تر و غيرقابل درمان تر مي كند. در اين مرحله حمايت هاي حقوقي و مشاوره يي براي زوج هاي جوان بسيار موثر است. ضعف جامعه ما در حمايت هاي پس از طلاق نيز مشهود است، هم ضعف هاي حقوقي و هم ضعف هاي مشاوره يي و نيز ضعف هاي حمايتي به ويژه از زنان و كودكان. مشكل اينجاست كه نهادهاي مدني هم در اين حوزه كمتر امكان فعاليت پيدا كرده اند.

در ميان نهادهاي جامعه ايران، خانواده از ساير نهادها سالم تر و كارآمدتر مانده است، ولي گمان مي كنم كه سونامي طلاق دير يا زود اين نهاد را با چنان چالشي مواجه خواهد كرد كه بحران هاي ساير نهادها در برابر آن كوچك شمرده خواهند شد. بنابراين توجه به نهاد خانواده و پديده طلاق و پذيرش واقعيت آن و نيز انجام مطالعات گسترده براي شناخت مسائل اين نهاد و پديده هاي مرتبط با آن و تغيير سياست هاي اجتماعي در اين زمينه و هماهنگ كردن اين سياست ها با الزامات جامعه مدرن، راه حل اصلي براي مواجه نشدن با اين سونامي خطرناكي است كه از ميانه هاي اقيانوس آغاز شده و زنگ خطر آن نيز شنيده مي شود.

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

مشکلات و مزایای زندگی مشترک زوج‌های دوملیتی

نکاتی که می‌توان از "انتخاب پزشکی" آنجلینا جولی آموخت

فاخره صبا، اولین باغچه‌بان و منیر وکیلی / زمانه

خانه امن مجازی فضایی برای گفت‎وگو درباره خشونت

مشكل دانش‌آموزان متاهل را چگونه حل كنيم؟/ شيرزاد عبداللهي

ديگر بخش ها :